ЖҚЖ
Жүйелі қызыл жегі
Иммундық жүйе ағзаның өз тіндеріне шабуыл жасайтын созылмалы аутоиммундық ауру.
Бұл қандай ауру
Дені сау адамның иммундық жүйесі антиденелер өндіреді — олар ағзаға вирустармен, бактериялармен және басқа бөтен заттармен күресуге көмектеседі. Жүйелі қызыл жегі (ЖҚЖ) кезінде бұл процесс бұзылады: иммундық жүйе аутоантиденелер өндіреді, олар ағзаның өзінің сау жасушалары мен тіндеріне шабуыл жасай бастайды. Осыдан әртүрлі мүшелер қабынады.
Жегімен көбіне 18–35 жастағы жас әйелдер ауырады, 45 жастан асқан пациенттерде ауру сирек кездеседі. ЖҚЖ-мен ауыратындардың 10-ының 9-ы — әйелдер. Жегі барлық нәсіл мен ұлт өкілдерінде кездеседі. Ата-анасының ауруы баласының да ауыратынын білдірмейді — мұндай жағдайлар сирек.
Аурудың өтуі әртүрлі адамдарда әртүрлі: біреулерде ол бірнеше жыл бойы баяу дамиды — әлсіздік күшейіп, дене қызуы көтеріліп, қан анализінде өзгерістер пайда болады; басқаларында — жылдамырақ, қысқа уақыт ішінде бірнеше мүше зақымданады. Ауру толқын тәрізді өтеді: өршу кезеңдері белгілер дерлік жоқ ремиссия кезеңімен алмасады. Ұзақ ремиссия жағдайлары — дұрыс таңдалған ем мен дәрігер ұсынымдарын орындаудың жиі нәтижесі.
Қалай білінеді
ЖҚЖ кезінде әртүрлі мүшелер мен жүйелер зақымдануы мүмкін: тері, бүйрек, буындар, өкпе, жүрек, жүйке жүйесі. Теріде бөртпе (оның ішінде бетте «көбелек» тәрізді тән бөртпе), ұзаққа созылған қызба, буындардың ауыруы мен ісінуі, лимфа түйіндерінің ұлғаюы, шаштың түсуі, терінің күнге сезімталдығының артуы болуы мүмкін.
Пациенттердің бір бөлігінде бүйрек зақымдануы (жегілік нефрит) кездеседі — ол көбіне ауырмай өтеді, сондықтан тек өзін-өзі сезінуге сүйенбей, анализдерді үнемі тапсырып тұру маңызды. Жүйке жүйесінде (бас ауруы, зейіннің төмендеуі), жүректе, өкпеде және қан құрамында өзгерістер де болуы мүмкін.
Көріністер мен олардың айқындылығы әр пациентте жеке: ауру бір-екі белгіден басталып, кейін жаңа белгілер қосылуы мүмкін.
Диагностика және қай дәрігерге бару керек
Диагнозды дәрігер-ревматолог белгілердің, тексеріп-қараудың және анализдердің жиынтығы бойынша қояды. Қанның иммунологиялық анализдері шешуші рөл атқарады: антинуклеарлық антиденелерді, ДНК-ға антиденелерді және басқа да бірқатар нақты көрсеткіштерді анықтау. Қосымша қабынуды және мүшелердің жұмысын бақылау үшін қан мен несептің жалпы анализін бағалайды.
ЖҚЖ-ның белгілері көп, және әр пациентте ауру өзінше көрінеді, сондықтан диагноз және оны растау — әрқашан дәрігердің шешімі, белгілерге қарап өздігінен жасалатын қорытынды емес.
Емдеу
ЖҚЖ емі жеке таңдалады және аурудың белсенділігіне қарай уақыт өте өзгеруі мүмкін. Жалпы мақсат — аурудың белсенділігін төмендету, өршудің алдын алу және өмір сапасын сақтау. Кейде емге басқа мамандықтардың дәрігерлері — нефрологтар, дерматологтар, кардиологтар, неврологтар тартылады.
ЖҚЖ кезінде жүктілік мүмкін, бірақ оны алдын ала жоспарлап, ревматологпен және акушер-гинекологпен бірлесіп жүргізеді — әдетте ұзақ ремиссия кезеңінен кейін. Жүктілікті жоспарлау кезінде, жүктілік кезінде және емшекпен емізу кезінде дәрілерге қатысты барлық шешімді дәрігер қабылдайды.
Темекі шегу аурудың өтуін нашарлатады және жүрек пен қан тамырлары жағынан асқыну қаупін арттырады; темекіні тастау мәселесін жалпы ем жоспарының бөлігі ретінде дәрігермен талқылаған жөн.
Емдеу схемасын, нақты дәрілер мен мөлшерін тек емдеуші дәрігер анықтайды. Бұл беттегі ақпарат медициналық ұсыным емес және маман кеңесін алмастырмайды.
Қор немен көмектеседі
- Көмек сұрау — қордың қолдауы мен сүйемелдеуі қажет болса, өтінім қалдырыңыз.
- Пациент жолы — МӘМС бойынша емделу және дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етілу жолы.
- Психологиялық көмек — диагноз қойылғаннан кейінгі алғашқы апталарда және емдеу кезінде қолдау.
- Пациенттер мектебі — диагнозбен қалай өмір сүру туралы дәрігерлермен сабақтар.
Материалдар
Қордың әртүрлі аутоиммундық аурулар туралы бейнелері — «Бейне» бөлімінде.